Перейти к содержимому
10 класс
НОВОЕ
Новости
Новости сайта
Тарифы
Беларуская мова 10 класс · § 9

Правапіс галосных е, ё, я

Содержание
Главное за минуту

Літара ё ў беларускай мове звычайна пішацца пад націскам. У першым складзе перад націскам замест е і ё ў многіх беларускіх словах пішацца я, а ў іншых ненаціскных складах е захоўваецца. Для запазычаных і асобных складаных слоў дзейнічаюць спецыяльныя правілы.

Что нужно понять

  • Літара ё звычайна пішацца толькі пад націскам: вёска, лёгкі.
  • Ненаціскное ё захоўваецца ў словах з каранямі ёд-, ёт- і ў першай частцы радыё-: ёдаформ, радыёстанцыя.
  • У першым пераднаціскным складзе ў беларускіх словах замест е і ё пішацца я: мёд - мядовы, сем - сямнаццаць.
  • У іншых ненаціскных складах е звычайна захоўваецца: восень, медуніца.
  • У першым пераднаціскным складзе многіх запазычаных слоў пішацца е: секунда, кефір.
  • Я захоўваецца незалежна ад націску ў асобных каранях і суфіксах: памяць, тысяча, сеяць.
  • У складаных словах трэба адрозніваць радыё- і часткі, утвораныя ад назвы элемента радый: радыеактыўнасць, радыяхімія.

Видео

Превью видео по теме «Правапіс галосных е, ё, я» - Беларуская мова, 10 класс 8:04
Видео доступно после бесплатной регистрации.

Скачать к теме

Материалы по теме доступны после бесплатной регистрации.

Главное по теме

Напісанне е, ё, я залежыць ад націску, паходжання і будовы слова; неабходна памятаць асобныя выпадкі захавання я і ё.

Ключевые понятия

Яканне Пераход галосных [о], [э] у [а] пасля мяккіх зычных у першым складзе перад націскам.
Пераднаціскны склад Склад, які стаіць перад націскным.
Запазычаныя словы Словы, якія прыйшлі ў мову з іншых моў.

Как это работает

Склад пасля мяккага зычнага стаіць непасрэдна перад націскам У беларускім слове дзейнічае яканне У адпаведным месцы пішацца я.
Слова запазычанае і ў ім не дзейнічае агульнае яканне Захоўваецца спецыяльнае напісанне перад націскам У словах кефір і секунда пішацца е.

Что нужно запомнить

  • Ё пад націскам - асноўнае правіла, але ёсць названыя выключэнні.
  • Перад выбарам е або я неабходна вызначыць першы пераднаціскны склад.

Проверь себя

Вопрос 1 из 5

Калі звычайна пішацца літара ё?

Літара ё звычайна пішацца толькі пад націскам: вёска, лёгкі.
Вопрос 2 из 5

Якая пара ілюструе яканне на пісьме?

У першым пераднаціскным складзе ў беларускіх словах замест е і ё пішацца я: мёд - мядовы, сем - сямнаццаць.
Вопрос 3 из 5

Што звычайна пішацца ў слове кефір у першым пераднаціскным складзе?

У першым пераднаціскным складзе многіх запазычаных слоў пішацца е: секунда, кефір.
Вопрос 4 из 5

Якая літара захоўваецца ў слове памяць незалежна ад націску?

Я захоўваецца незалежна ад націску ў асобных каранях і суфіксах: памяць, тысяча, сеяць.
Вопрос 5 из 5

Які варыянт адпавядае слову з першай часткай радыё-?

Ненаціскное ё захоўваецца ў словах з каранямі ёд-, ёт- і ў першай частцы радыё-: ёдаформ, радыёстанцыя.