Перейти к содержимому
10 класс
НОВОЕ
Новости
Новости сайта
Тарифы
Беларуская мова 10 класс · § 15

Правапіс д і дз, т і ц

Содержание
Главное за минуту

Беларускія літары д, т звычайна абазначаюць цвёрдыя зычныя, а дз, ц - адпаведныя мяккія. Дзеканне і цеканне адбываюцца перад е, ё, ю, я, і і ў пэўных выпадках перад мяккім в. У прыстаўках, суфіксах, запазычаных словах і ўласных назвах дзейнічаюць асобныя правілы.

Что нужно понять

  • Перад е, ё, ю, я, і ў многіх беларускіх словах адбываецца дзеканне і цеканне: народ - у народзе, карта - на карце.
  • Перад мяккім в магчымыя чаргаванні два - дзве, чэрствы - счарсцвелы.
  • У некаторых запазычаных вытворных словах дз, ц ужываюцца перад суфіксамі -ір-, -ёр- і інш.: каманда - камандзір, білет - білецёр.
  • У словах дзверы, чацвер, подзвіг літара выбіраецца згодна з вымаўленнем перад мяккім в.
  • Прыставачны д і суфіксальны т перад мяккім в захоўваюцца: адвезці, падвязаць, у выдавецтве.
  • У многіх запазычаных словах пішуцца д, т: студэнт, універсітэт; у некаторых традыцыйна дз, ц: дзюшэс, цюльпан.
  • Ва ўласных назвах напісанне звязана з літаратурным вымаўленнем: Дзікенс, Тэрэза, Хрысціна.

Видео

Превью видео по теме «Правапіс д і дз, т і ц» - Беларуская мова, 10 класс 8:47
Видео доступно после бесплатной регистрации.

Скачать к теме

Материалы по теме доступны после бесплатной регистрации.

Главное по теме

Выбар д або дз, т або ц залежыць ад мяккасці гука, яго пазіцыі, марфемы і паходжання слова.

Ключевые понятия

Дзеканне Чаргаванне [д] і мяккага [дз’] у адпаведных пазіцыях.
Цеканне Чаргаванне [т] і мяккага [ц’] у адпаведных пазіцыях.
Мяккі зычны Зычны, які вымаўляецца з дадатковым уздымам сярэдняй часткі языка да паднябення.

Как это работает

Пасля д у слове народ узнікае форма з галосным е Адбываецца дзеканне Атрымліваецца у народзе.
Зычны д належыць прыстаўцы перад мяккім в Прыставачны д захоўваецца Пішам падвязаць.

Что нужно запомнить

  • Вызначайце, дзе знаходзіцца зычны: у корані, прыстаўцы ці суфіксе.
  • Правярайце напісанне запазычанняў асобна ад агульных чаргаванняў.

Проверь себя

Вопрос 1 из 5

Якая форма слова народ ілюструе дзеканне?

Перад е д змяняецца на мяккі дз у форме народзе.
Вопрос 2 из 5

У якой пары назіраецца цеканне?

Перад е літара т чаргуецца з ц: карта - карце.
Вопрос 3 из 5

Якое слова захоўвае прыставачны д перад мяккім в?

У прыстаўцы пад- д захоўваецца перад мяккім в.
Вопрос 4 из 5

У якім слове запазычанага паходжання пішацца т, а не ц?

У слове тэарэма захоўваецца т паводле вымаўлення запазычання.
Вопрос 5 из 5

Якое слова ўтрымлівае дз перад мяккім в?

У слове дзверы перад мяккім в пішацца дз.