Беларуская лiтаратура
10 класс
·
§ 20
Іван Мележ
Содержание
Главное за минуту
Іван Мележ - беларускі празаік 1921-1976 гадоў, народны пісьменнік БССР. Галоўным творам аўтара стала «Палеская хроніка», у якой жыццё палескай вёскі 1920-х гадоў паказана ў сувязі з гістарычнымі пераменамі, драматызмам калектывізацыі, лёсам народа і асабістым выбарам чалавека.
Что нужно понять
- Іван Мележ нарадзіўся 8 лютага 1921 года ў вёсцы Глінішча Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці.
- Першы верш «Радзіме» быў апублікаваны ў 1939 годзе ў газеце «Чырвоная змена».
- Падчас вайны Мележ быў цяжка паранены, а ў 1944 годзе газета «Звязда» надрукавала яго апавяданне «Сустрэча», напісанае ў шпіталі.
- У 1948 годзе выйшла кніга прозы «Гарачы жнівень», назву якой дала аднайменная аповесць.
- Раман «Мінскі напрамак» прысвечаны вызваленчай барацьбе на тэрыторыі Беларусі летам 1944 года і аперацыі «Баграціён».
- Галоўная кніга пісьменніка - цыкл «Палеская хроніка», прысвечаны жыццю палескай вёскі і беларускага народа.
- У «Палескую хроніку» ўвайшлі «Людзі на балоце», «Подых навальніцы», «Завеі, снежань...», а таксама засталіся накіды твораў «За асакою - бераг» і «Праўда вясны».
- Раман «Людзі на балоце» быў задуманы як лірычны раман, а далейшыя часткі хронікі набылі рысы трагедыйных раманаў-даследаванняў.
- У 1962 годзе за раман «Людзі на балоце» Мележ атрымаў Літаратурную прэмію імя Якуба Коласа.
- У 1972 годзе пісьменніку было прысвоена званне народнага пісьменніка БССР.
- Наватарства Мележа выявілася ў праўдзівым паказе драматызму паспешлівай і гвалтоўнай калектывізацыі для сялянства.
- Пісьменнік спалучыў у «Палескай хроніцы» рысы хронікі і рамана-эпапеі, звязаўшы асабістыя лёсы герояў з рухам гісторыі.
Видео
Видео скоро появится
Материалы по теме уже доступны, а видео добавим позже.
Главное по теме
Мележ стварыў шырокую мастацкую карціну жыцця Палесся, спалучыў гістарызм, псіхалагізм, лірызм і ўвагу да народных каштоўнасцей, паказаўшы чалавека ў складаным руху гісторыі.
Ключевые понятия
стыль пісьменніка
Ідэйна-мастацкая своеасаблівасць творчасці, якая выяўляецца ў адзінстве таго, пра што піша аўтар, і таго, як ён гэта ўвасабляе.
традыцыя
Перадача мастацкага вопыту з пакалення ў пакаленне і яго творчае пераасэнсаванне ў гісторыі літаратуры.
наватарства
Развіццё лепшых уласцівасцей творчай спадчыны, адкрыццё новых шляхоў, падыходаў і мастацкіх прыёмаў, якія могуць стаць асновай новых традыцый.
Как это работает
Асабістая сувязь пісьменніка з Палессем і жаданне мастацка асэнсаваць жыццё роднага краю.
Мележ звярнуўся да падзей 1920-х гадоў, выкарыстаў веданне побыту, псіхалогіі, фальклору і этнаграфіі палешукоў.
Узнікла «Палеская хроніка» - шырокая карціна жыцця палескай вёскі і беларускага народа.
Гістарычныя перамены і прымусовая калектывізацыя змянялі традыцыйны лад беларускай вёскі.
Пісьменнік паказаў супярэчнасці паміж ранейшым укладам жыцця і новым парадкам праз грамадскія падзеі і ўнутраны свет герояў.
Твор набыў выразны драматызм, а асабістыя лёсы герояў сталі непасрэдна звязанымі з рухам гісторыі.
Імкненне паказаць палешукоў як складаных і непаўторных асоб.
Мележ выкарыстоўваў псіхалагічны аналіз, партрэт, унутраныя перажыванні, пейзаж, працу, побыт і адносіны паміж героямі.
У рамане паўсталі шматгранныя нацыянальныя характары, а жыццё селяніна атрымала глыбокае псіхалагічнае асэнсаванне.
Увага пісьменніка да сувязі чалавека з прыродай.
Пейзажныя замалёўкі суправаджаюць жыццё герояў і перадаюць іх душэўныя станы.
Прырода становіцца сродкам псіхалагічнай характарыстыкі і ўзмацняе эмацыянальнае ўздзеянне твора.
Что нужно запомнить
- Іван Мележ - 1921-1976.
- Галоўная кніга пісьменніка - «Палеская хроніка».
- «Людзі на балоце» выйшлі ў 1961 годзе, «Подых навальніцы» - у 1965 годзе, «Завеі, снежань...» былі надрукаваны ў 1976 годзе.
- У творчасці Мележа важныя гістарызм, псіхалагізм, лірызм, народны побыт, прырода і маральныя каштоўнасці.
- Лёс герояў «Палескай хронікі» паказаны ў цеснай сувязі з гістарычнымі пераменамі.
Проверь себя
Вопрос 1 из 5
Які твор Івана Мележа стаў асновай вялікага цыкла пра жыццё Палесся?
Галоўнай кнігай пісьменніка стаў цыкл «Палеская хроніка», прысвечаны жыццю палескай вёскі і беларускага народа.
Вопрос 2 из 5
Якая частка «Палескай хронікі» выйшла ў 1961 годзе?
Раман «Людзі на балоце» быў выдадзены ў 1961 годзе.
Вопрос 3 из 5
У чым выявілася адно з галоўных наватарскіх дасягненняў Мележа?
Падручнік падкрэслівае ўвагу Мележа да драматычных наступстваў калектывізацыі для сялянства.
Вопрос 4 из 5
Якую ролю выконвае пейзаж у рамане «Людзі на балоце»?
Пейзажныя замалёўкі звязаны з душэўнымі станамі персанажаў і дапамагаюць глыбей раскрыць іх характары.
Вопрос 5 из 5
Якія жанравыя рысы спалучаюцца ў «Палескай хроніцы»?
У творы гістарычныя падзеі падаюцца ў развіцці, а лёсы герояў звязваюцца з лёсам народа, таму спалучаюцца рысы хронікі і рамана-эпапеі.