Перейти к содержимому
10 класс
НОВОЕ
Новости
Новости сайта
Тарифы
Беларуская мова 10 класс · § 26

Утварэнне слоў і іх ужыванне ў адпаведнасці з правіламі словаўтварэння

Содержание
Главное за минуту

Беларускія словы могуць утварацца ад іншых слоў або асноў з дапамогай прыставак, суфіксаў, складання і скарачэння, а таксама немарфемнымі спосабамі. Каб утварыць і правільна ўжыць вытворнае слова, трэба вызначыць утваральную аснову, словаўтваральны сродак і прынятую ў мове мадэль.

Что нужно понять

  • Невытворныя словы не ўзніклі ад іншых слоў, а вытворныя маюць утваральную аснову: ліст - ліставанне.
  • Утваральнай асновай можа служыць слова, аснова, некалькі асноў або слоў, іх часткі, літары і гукі.
  • Прыстаўкі, суфіксы і постфіксы ўтвараюць новыя словы з новымі значэннямі: чытаць - прачытаць, лес - лясны.
  • Марфемныя спосабы ўключаюць прыставачны, суфіксальны, бяссуфіксны, прыставачна-суфіксальны і спосабы складання.
  • Словаскладанне злучае словы: вечна + зялёны = вечназялёны; асноваскладанне злучае асновы, напрыклад у слове новабудоўля.
  • Абрэвіяцыя стварае складанаскарочаныя словы: педуніверсітэт, МТЗ.
  • Немарфемныя спосабы ўключаюць пераход у іншую часціну мовы і набыццё новым словам іншага лексічнага значэння.

Видео

Превью видео по теме «Утварэнне слоў і іх ужыванне ў адпаведнасці з правіламі словаўтварэння» - Беларуская мова, 10 класс 8:06
Видео доступно после бесплатной регистрации.

Скачать к теме

Материалы по теме доступны после бесплатной регистрации.

Главное по теме

Словаўтваральная норма вызначае, ад чаго і якім спосабам ствараецца слова, а таксама ці адпавядае форма моўнай мадэлі.

Ключевые понятия

Вытворнае слова Слова, утворанае ад іншага слова або слоў.
Утваральная аснова Слова, аснова або іншыя адзінкі, якія паслужылі для ўтварэння новага слова.
Словаўтваральны сродак Марфема або спосаб, з дапамогай якога ствараецца вытворнае слова.
Абрэвіяцыя Утварэнне складанаскарочаных слоў.

Как это работает

Да асновы далучаецца прыстаўка Ствараецца новая словаўтваральная адзінка Ад чытаць атрымліваем прачытаць.
Аб’ядноўваюцца кампаненты назвы ўстановы Выкарыстоўваецца абрэвіяцыя Можа ўтварыцца скарочаная назва МТЗ.

Что нужно запомнить

  • Не блытайце ўтваральную аснову з граматычнай асновай сказа.
  • Для вызначэння спосабу словаўтварэння параўноўвайце слова з тым, ад якога яно ўтварылася.

Проверь себя

Вопрос 1 из 5

Якое слова з’яўляецца вытворным ад ліст?

Ліставанне ўтварылася ад асновы слова ліст.
Вопрос 2 из 5

Які спосаб утварыў слова прачытаць ад чытаць?

Далучэнне прыстаўкі пра- утварае новы дзеяслоў.
Вопрос 3 из 5

Як называецца ўтварэнне слоў тыпу МТЗ?

МТЗ утворана са скарочаных кампанентаў назвы.
Вопрос 4 из 5

Што характэрна для словаскладання?

Вечназялёны ўтварылася са слоў вечна і зялёны.
Вопрос 5 из 5

Што адносіцца да немарфемнага спосабу?

Пераход з адной часціны мовы ў іншую адбываецца без новай марфемы.