Беларуская лiтаратура
10 класс
·
§ 2
Ян Чачот
Содержание
Главное за минуту
Ян Чачот - паэт, фалькларыст і адзін з першых вядомых па імені аўтараў беларускамоўных твораў XIX стагоддзя. Ён быў звязаны з філаматамі і філарэтамі, збіраў народныя песні, выдаў шэсць фальклорных зборнікаў і звяртаў увагу на беларускую мову, народную культуру і жыццё селяніна.
Что нужно понять
- Ян Чачот жыў у 1796-1847 гадах і з дзяцінства добра ведаў беларускую народную культуру і мову.
- У Навагрудскай школе ён пасябраваў з Адамам Міцкевічам, а пазней далучыўся да таварыства філаматаў.
- У 1820 годзе Чачот кіраваў літаратурным аддзелам філарэтаў і быў вядомы як паэт-песеннік.
- Пасля арышту ў справе філаматаў ён быў высланы, а пасля вяртання працягнуў збіраць фальклор.
- З 1837 года ў Вільні выходзілі шэсць зборнікаў пад агульнай назвай «Сялянскія песні знад Нёмана і Дзвіны».
- Чачот не толькі запісваў песні, але і разважаў пра асаблівасці беларускай мовы і вершаскладання.
- У вершах «Покуль сонца ўзыдзе...», «Да мілых мужычкоў» і «На прыезд Адама Міцкевіча» спалучаюцца сацыяльныя матывы, народная паэтыка і асабістае пачуццё.
Видео
Главное по теме
Творчасць і навукова-збіральніцкая праца Чачота дапамаглі паказаць мастацкую вартасць народнай песні і беларускага слова, а таксама падрыхтавалі глебу для далейшага развіцця новай беларускай літаратуры.
Ключевые понятия
фальклор
Вусная народная творчасць, да якой належаць песні, паданні, абрады і іншыя тэксты, што жывуць у народнай традыцыі.
фальклорны зборнік
Выданне, у якім сабраны і апублікаваны запісаныя творы вуснай народнай творчасці.
Как это работает
Блізкасць Чачота да сялянскага асяроддзя і цікавасць да народнай культуры.
Ён запісваў, вывучаў і выдаваў беларускія народныя песні.
Фальклорная спадчына стала больш даступнай адукаванаму чытачу і захавалася для далейшага вывучэння.
Ужыванне беларускай мовы ў час, калі яна часта ўспрымалася як мова побыту.
Чачот пісаў па-беларуску, аналізаваў мову і звяртаўся да народнай паэтыкі.
Беларускае слова ўмацоўвала свае пазіцыі ў літаратуры і культурным асэнсаванні.
Что нужно запомнить
- 1796-1847 - гады жыцця Яна Чачота.
- Чачот выдаў шэсць зборнікаў «Сялянскія песні знад Нёмана і Дзвіны».
- Яго творчасць цесна звязана з фальклорам, беларускай мовай і жыццём простага народа.
Проверь себя
Вопрос 1 из 3
Колькі зборнікаў «Сялянскія песні знад Нёмана і Дзвіны» выдаў Ян Чачот?
У падручніку гаворыцца пра шэсць фальклорных зборнікаў Чачота.
Вопрос 2 из 3
З якім рухам была звязана маладосць Яна Чачота?
Чачот уваходзіў у кола філаматаў, а пазней кіраваў літаратурным аддзелам філарэтаў.
Вопрос 3 из 3
Што было важнай часткай культурнай працы Чачота?
Асаблівае месца ў яго спадчыне займае збіранне, вывучэнне і выданне беларускага фальклору.