Перейти к содержимому
10 класс
НОВОЕ
Новости
Новости сайта
Тарифы
Беларуская мова 10 класс · § 21

Правапіс прыставак

Содержание
Главное за минуту

Напісанне прыставак, якія заканчваюцца на зычны, залежыць ад іх будовы і наступнага гука. Ад-, над-, пад-, перад-, аб- захоўваюць апошнюю літару, а ў прыстаўках з-/с-, уз-/ус-, раз-/рас-, без-/бес- выбар з або с звычайна вызначаецца звонкасцю ці глухасцю наступнага зычнага. Існуюць асобныя выпадкі перад галоснымі і пры падваенні зычных.

Что нужно понять

  • Прыстаўкі ад-, над-, пад-, перад-, аб- захоўваюць д або б: адкрыць, падказаць, абсыпаць.
  • Перад звонкімі і санорнымі зычнымі, а таксама галоснымі звычайна ўжываюцца з-, уз-, раз-, без-: узгадаць, безабаронны.
  • Перад глухімі зычнымі пішуцца с-, ус-, рас-, бес-: спісаць, распілаваць, бясшумна.
  • Перад каранёвымі а, у, э і ненаціскным і, якое пераходзіць у ы, замест з- пішацца с-: сарганізаваць, сэканоміць, сыграць. Асобныя выключэнні: зымправізаваць, зыначыць.
  • На мяжы прыстаўкі і кораня могуць сустракацца дзве аднолькавыя зычныя: бессаромны, аддаць.
  • Пры збегу зычных у некаторых словах з’яўляецца беглае а: сабраць, разагнуць.
  • Дэз- не змяняецца; у дыз-/дыс- перад галоснай пішацца з, перад зычнай - с: дызасацыяцыя, дысгармонія.

Видео

Превью видео по теме «Правапіс прыставак» - Беларуская мова, 10 класс 8:10
Видео доступно после бесплатной регистрации.

Скачать к теме

Материалы по теме доступны после бесплатной регистрации.

Главное по теме

Правільна пісаць прыстаўку дапамагаюць аналіз будовы слова, наступны гук і праверка спецыяльных правіл.

Ключевые понятия

Прыстаўка Словаўтваральная частка перад коранем слова.
Звонкія зычныя Зычныя, якія ўдзельнічаюць у выбары варыянтаў прыставак на з.
Глухія зычныя Зычныя, перад якімі ў адпаведных прыстаўках выкарыстоўваецца с.

Как это работает

Пасля прыстаўкі раз-/рас- стаіць глухі зычны Выбіраецца варыянт з с Пішам распілаваць.
Прыстаўка ад- стаіць перад глухім зычным Яе апошняя літара не змяняецца Пішам адкрыць.

Что нужно запомнить

  • Не змяняйце д і б у прыстаўках ад-, пад-, аб-.
  • Адрознівайце прыстаўкі і пачатак кораня, каб не згубіць падвоеную зычную.

Проверь себя

Вопрос 1 из 5

Якая прыстаўка пішацца нязменна перад глухім зычным?

Пад- належыць да прыставак з нязменным д.
Вопрос 2 из 5

Якое слова паказвае выбар с перад глухім зычным?

Перад глухім п у слове распілаваць ужываецца рас-.
Вопрос 3 из 5

У якім слове на мяжы марфем узнікае падваенне?

У слове аддаць сустракаюцца дзве д на мяжы прыстаўкі і кораня.
Вопрос 4 из 5

Якая прыстаўка не змяняецца ў слове дэзынфекцыя?

Дэз- захоўвае з незалежна ад наступнага гука.
Вопрос 5 из 5

Якая форма адпавядае правілу перад пачатковым э кораня?

Перад каранёвым э у гэтым выпадку выкарыстоўваецца с-.