Перейти к содержимому
10 класс
НОВОЕ
Новости
Новости сайта
Тарифы
Беларуская мова 10 класс · § 34

Моўныя нормы і культура маўлення

Содержание
Главное за минуту

Культура маўлення грунтуецца на захаванні норм беларускай літаратурнай мовы і ўменні выбіраць моўныя сродкі ў адпаведнасці з мэтай і сітуацыяй зносін. Важныя правільнае вымаўленне, націск, правапіс, дакладны выбар слоў і фразеалагізмаў, нарматыўнае словаўтварэнне і ўжыванне граматычных форм.

Что нужно понять

  • Арфаэпічныя нормы вызначаюць літаратурнае вымаўленне гукаў і іх спалучэнняў.
  • Акцэнталагічныя нормы рэгулююць месца націску ў словах і формах слоў.
  • Арфаграфічныя нормы вызначаюць перадачу маўлення на пісьме сродкамі беларускай графікі.
  • Лексічныя нормы патрабуюць ужываць словы адпаведна значэнню і стылістычнай афарбоўцы.
  • Фразеалагічныя нормы рэгулююць значэнне, спалучальнасць і ўстойлівую форму фразеалагізмаў.
  • Словаўтваральныя нормы патрабуюць утвараць словы паводле характэрных для мовы мадэляў.
  • Граматычныя нормы патрабуюць правільна ўтвараць і ўжываць граматычныя формы слоў.
  • Праверцы норм дапамагаюць слоўнікі і даведнікі, а таксама разбор слоў, граматычных форм і кантэксту выказвання.
  • Для культуры маўлення істотна ўлічваць, што моўны сродак можа быць правільным паводле формы, але недарэчным у пэўнай сітуацыі зносін.
  • Праца над памылкамі ўключае вызначэнне тыпу нормы, пошук правільнага варыянта і абгрунтаванне выпраўлення.

Видео

Превью видео по теме «Моўныя нормы і культура маўлення» - Беларуская мова, 10 класс 7:43
Видео доступно после бесплатной регистрации.

Скачать к теме

Материалы по теме доступны после бесплатной регистрации.

Главное по теме

Пісьменнае і дарэчнае маўленне патрабуе сістэмнай праверкі вымаўленчых, лексічных, словаўтваральных і граматычных сродкаў.

Ключевые понятия

Моўная норма Прыняты ў літаратурнай мове ўзор правільнага ўжывання моўных сродкаў.
Культура маўлення Захаванне літаратурных норм і мэтазгоднае выкарыстанне моўных сродкаў у зносінах.
Арфаэпічная норма Норма правільнага вымаўлення гукаў і іх спалучэнняў.
Акцэнталагічная норма Норма правільнай пастаноўкі націску.
Лексічная норма Норма выбару слова паводле значэння і стылістычнай афарбоўкі.
Словаўтваральная норма Норма ўтварэння слоў паводле прынятых мадэляў.

Как это работает

Слова ўжыта не паводле свайго значэння Парушаецца лексічная норма Змяняецца або скажаецца сэнс паведамлення.
Парушаны націск або вымаўленне Адхіленне ад акцэнталагічнай або арфаэпічнай нормы Вуснае маўленне губляе нарматыўнасць.
Памылкова ўтворана граматычная форма Парушаецца мадэль скланення або спражэння Сказ утрымлівае граматычную памылку.

Что нужно запомнить

  • Правярайце не толькі напісанне слова, але і яго значэнне, форму і дарэчнасць.
  • Пры выпраўленні памылкі называйце норму, якой яна супярэчыць.
  • Карыстайцеся слоўнікамі і даведнікамі для праверкі складаных выпадкаў.

Проверь себя

Вопрос 1 из 5

Якая норма рэгулюе правільную пастаноўку націску?

Акцэнталагічныя нормы датычацца месца націску ў словах.
Вопрос 2 из 5

Якая норма адказвае за перадачу слова на пісьме?

Арфаграфічная норма ўстанаўлівае правільнае напісанне паводле беларускай графікі.
Вопрос 3 из 5

Што неабходна ўлічваць пры лексічна правільным словаўжыванні?

Лексічная норма патрабуе адпаведнасці значэнню і сітуацыі маўлення.
Вопрос 4 из 5

Якая норма ахоплівае правільнае ўтварэнне форм слова?

Граматычныя нормы вызначаюць правільнае ўтварэнне і ўжыванне граматычных форм.
Вопрос 5 из 5

Што трэба зрабіць пры аналізе маўленчай памылкі?

Поўная праверка прадугледжвае пошук прычыны адхілення ад нормы і выбар правільнай формы.